مطالب آموزشی
فراموشی و راه های تقویت حافظه

فراموشی و راه های تقویت حافظه




فراموشی ، نسیان

واژه فراموشی برای همه ما واژه آشنایی است. شاید برای همه شما پیش آمده باشد که گاهی در جلسه امتحان، از‌ آنچه خوانده‌اید، چیزی به خاطر نیاورده‌اید، نشانی دوست تان را فراموش کرده‌اید، شماره تلفنی را به یاد نیاورده‌اید، یا نام فرد آشنایی را که بارها او را دیده‌اید، یادتان رفته و خطرناک‌تر از همه، روز تولد همسرتان را فراموش کرده‌اید!

دکتر فربد فدایی، مدیر گروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، درباره فراموشی، علل و راه‌حل آن توضیح می دهند

آقای دکتر! فراموشی بیماری است؟




چه اعمالی موجب تقویت هوش و حافظه می شوند...؟

دررابطه با تقویت حافظه، در کتاب شریف مفاتیح الجنان در باب اول که درباره تعقیبات است، این دعا را پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به امیرالمؤمنین(علیه السلام) برای حافظه تعلیم نمودند:
که بعد از نماز صبح بگو:
سبحان من لایعتدی علی اهل مملکته سبحان من لایؤخذ اهل الارض بالوان العذاب سبحان الرّئوف الرّحیم اللهم اجعل لی فی قلبی نوراً و بصراً و فهماً و علماً انک علی کل شی قدیر.

 

ده خوردنی برای ذهنی هوشمندتر و حافظه ای قوی تر

 ده خوراک برای ذهنی هوشمندتر

تنها حل جدول نیست که به مغز شما کمک می کند تا از عوارض سالخوردگی دور بمانید؛ خوردن غذای خوب و مناسب نیز در این راستا کمک شایانی است. بعضی خوراکی ها به خصوص برای حفاظت از سلو ل های ظریف عصبی و رگ های خونی مناسب اند. برخی دشمن سرسخت رادیکال های آزاد هستند؛ مولکول های اکسیژن خائنی که هنگام فعالیت مغز ساخته می شوند. اکثر غذاهایی که برای مغز مناسب اند برای قلب نیز مفیدند زیرا هر دو نیازمند جریان مداوم اکسیژن هستند و آن چه به بیماری های قلبی عروقی منجر شود بی ارتباط با افت توان مغزی نیست. فهرستی از این خوراکی ها در زیر آمده است.

زغال اخته

زغال اخته سرشار از آنتی اکسیدان ها است که رادیکال های آزاد را از هستی ساقط می کند. مطالعاتی که بر روی موش ها صورت گرفته نشان می دهد که یک رژیم غذایی سرشار از زغال اخته به بهبود وضعیت حافظه و قابلیت تحرک می انجامد و علاوه بر این روند افت توازن و هماهنگی اعضای بدن که بر اثر افزایش سن به وجود آید را معکوس می کند. مواد شیمیایی موجود در زغال اخته بر سیستم انقباض سرخرگ ها تاثیر می گذارد و از همین رو به بهبود وضعیت فشار خون می انجامد. فشار خون بالا می تواند موجب تخریب رگ های ظریف مغز شود.

کلم و کاهو

هوماسستین نوعی ماده شیمیایی است که برای متابولیسم پروتئین لازم است اما مقدار زیاد آن به ضعف ادراک و بیماری آلزایمر(و همین طور بیماری قلبی) منجر می شود که درصد قابل توجهی از موارد دیمنشیا(اختلال مغزی) را به وجود می آورد. کاترین تاکر مدیر برنامه تحقیقاتی ارزیابی تغذیه در مرکز پژوهشی تغذیه انسان در مورد ارتباط هوماسستین با افزایش سن می گوید: هوماسستین تاثیر مخربی بر دیواره های سرخرگ ها دارد و همانند سمی مهلک عمل می کند. اکسیداسیون نیز موجب تخریب دیواره سرخرگ ها می شود. ترکیب این دو بسیار مخرب است. تجزیه هوماسستین نیازمند فولات و ویتامین های ب ۶ و ب ۱۲ است که در سبزیجاتی نظیر کلم و کاهو وجود دارد.

ماهی آزاد، ماهی ساردین و شاه ماهی

ماهی های دارای چربی زیاد(پرچرب)، سرشار از امگا،۳ اسیدهای چرب محافظ سلول های عصبی است. بالا بودن میزان امگا ۳ در خون معمولاً همراه است با بالا بودن میزان سروتونین که نوعی ماده شیمیایی تقویت کننده مغز است. یک طرح تحقیقاتی نشان داد احتمال مبتلا شدن افرادی که در هفته حداقل یک وعده غذایی ماهی می خورند به بیماری آلزایمر کمتر است از کسانی که ماهی نمی خورند. از آن جا که ماهی به ارتباط میان سلول های مغز یاری می رساند؛ مطابق نتایج چند پژوهش تاثیر مثبتی بر توان یادگیری و عملکرد حافظه دارد.

اسفناج

تحقیقات درباره اسفناج می گوید اسفناج سرشار از آنتی اکسیدان هاست. یکی از متخصصین پیری و عواقب آن معتقد است اسفناج در کند کردن مشکلات سیستم عصبی مرکزی و تحلیل توان شناخت مفید است. سالاد حاوی اسفناج سه برابر، فولات بیشتری نسبت به کاهو دارد.

آب انگور

نوشیدن آب انگور موجب افزایش طول عمر می شود. تحقیقات جدید نشان می دهد که انگور یاقوتی به میزان قابل توجهی به بهبود وضعیت حافظه موقت منجر می شود. این امر تنها ناشی از بالا بودن میزان آنتی اکسیدان ها در انگور نیست. آب انگور باعث افزایش تولید دوپامین ناقل عصبی می شود. انگور یاقوتی در میان تمام میوه ها و سبزیجات حاوی بیشترین میزان آنتی اکسیدان است.

حبوبات و شالی(برنج با پوست)

یکی از بهترین کارهایی که می توانید برای افزایش جذب مواد مفید مغزی انجام دهید این است که به خوردن شالی روی آورید. این نوع برنج سرشار از ویتامین ها و منیزیوم است که برای سلامت قوه شناخت لازم است. تمام حبوبات حاوی ویتامین ب۶ است که در کاهش سطح هوماسستین موثر است. خوردن غذاهای فرآوری شده معمولاً باعث کاهش میزان دریافت ویتامین ب۶ می شود.

کاکائوی داغ

برای گرم شدن به کاکائوی داغ پناه ببرید که علاوه بر گرم کردن نوک انگشتان یخ زده شما به مغزتان نیز یاری می رساند. چانگ یانگ لی پروفسور شیمی غذایی دانشگاه کورنل دریافت که میزان آنتی اکسیدان دو قاشق کاکائو تقریباً دو تا سه برابر بیش از چای سبز و چهار تا پنج برابر بیش از چای سیاه است. آنتی اکسیدان موجود در کاکائوی داغ سلول های مغز را از عوارض استرس که عامل اکسیداسیون است و می تواند منجر به آلزایمر و سایر بیماری ها شود بازمی دارد.

بادام و گردو

این خوراکی ها غنی از آنتی اکسیدان هستند و به اثبات رسیده است که موجب کاهش سطح کلسترول خون می شوند. به موجب پژوهشی که توسط دانشگاه هاروارد به انجام رسید مشخص شد زنانی که در هفته بیش از ۱۵۰ گرم از این دو می خورند به میزان قابل توجهی کمتر از کسانی که ۳۰ گرم یا کمتر میل می کنند در معرض خطر بیماری های قلبی هستند.

روغن زیتون

روغن زیتون حاوی مقدار زیادی از نوعی آنتی اکسیدان قوی به نام پلی فنول ها است که مطابق تحقیقات منجر به کاهش فشار و سطح کلسترول خون می شود.

سیر

این گیاه تند و تیز از طریق خصوصیات آنتی اکسیدانی خود پیری را به تاخیر می اندازد. سیر حاوی مقدار قابل توجهی ترکیبات ضدباکتری و ضدویروس است که سرماخوردگی ناشی از استرس را رفع می کند. سیر خام و خرد شده بیشترین توان را دارد. سیر پخته تا حدودی خاصیت خود را از دست داده اما هم چنان برای قلب و عروق مفید است.

 

 




تمرین های تقویت تمرکز حواس

 

تمریناتی جهت تقویت تمرکز
تمرین شماره
۱:
کتابی را انتخاب کنید، یک صفحه از آن را در نظر گرفته و تعداد کلمات موجود در هر پاراگراف را بشمارید. یک بار دیگر این کار را تکرار کنید تا مطمئن شوید که شمارش را درست انجام داده اید. در ابتدای کار با یک پاراگراف شروع کنید و هنگامیکه این تمرین برای شما آسان تر شد، تمام کلمات یک صفحه را بشمارید. شمارش را به طور ذهنی و با حرکات چشم هایتان انجام دهید.
تمرین شماره
۲:
در ذهن خود از یک تا صد را بر عکس بشمارید.




راههای مبارزه با فراموشی

آیا اخیرا فراموش می کنید ، دسته کلید خود را کجا گذاشته اید؟ داخل اتاق میشوید بدون اینکه بدانید برای چه کاری به آن سمت میروید؟آیا شماره تلفن منزل خود را فراموش می کنید ؟ نگران نباشید! متخصصان معتقدند که استرس های روزمره تا حدی مغز انسان را تحت تاثیر قرار می دهند که کم حافظگی را به وجود می آورد.

روانشناسان در این زمینه توصیه می کنند که :


١. موز بهترین دوست حافظه : ویتامین
B بهترین تغذیه حافظه است و موز دارای این منبع غنی میباشد.

2 - کسانی که صبحانه نمی‌خورند قند خونشان به سطح پائینتری افت می‌کند. این امر باعث تامین نامناسب مواد غذائی برای مغز و در نتیجه افت فعالیت مغزی می‌شود.

3. پرخوری

این امر باعث تصلب شرائین (سختی دیواره رگهای) مغز شده و منجر به کاهش قدرت ذهنی می‌شود

 


چگونه کارآیی مغز را افزایش دهیم؟

 

 

چگونه کارآیی مغز را افزایش دهیم؟

پژوهش‌ ها نشان می ‌دهد: برخی از عادات نامطلوب در زندگی مانند سیگار یا پرهیز از خوردن صبحانه سبب افت کارآیی مغز می ‌شود.

به گزارش سرویس بهداشت و درمان ایسنا، "مارسی پاراشیل" متخصص تغذیه و مدیر تغذیه ی بالینی در نظام بهداشتی هندریک آمریکا می ‌گوید: سه عامل مهمی که می‌ تواند قدرت مغز را افزایش دهد نوع غذا، آب و اکسیژن هستند
.

 




مصرف کنجد، خستگی فکری را کاهش می‌دهد

 

دانه کنجد دارای مواد معدنی مانند مس، منیزیم، کلسیم، آلومینیوم، کروم، کلرورسدیم، سیلیس، آهن، فسفر، نیکل و ماده پروتئینی مهم لیزین، هورمون نباتی، چربی و 60 درصد روغن می‌باشد.

چنانچه هنگام خواندن کتاب احساس خستگی کردید، کافی است مقداری کنجد بو داده میل کنید تا خستگی شما برطرف شود. همچنین دانش آموزان و دانشجویان می‌توانند در شب‌های امتحان از این اکسیر بسیار مفید استفاده کنند.

لیستین این گیاه یک نوع چربی حاوی فسفر است که وجود آن برای اعصاب و نسوج بسیار ضروری است و مغز و غدد بدن انسان نیاز زیادی به آن دارند. حتی تقویت حافظه انسان نیز نیاز زیادی به این ماده دارد.

مقدار خوراک طبی کنجد برای هر نفر 15 گرم است، اما در خوردن آن نباید زیاده روی شود، زیرا دیرهضم بوده و باعث خارش، بد بویی دهان و سردرد می‌شوند. خنثی کننده زیان‌های احتمالی آن عسل و یا بو دادن آن قبل از خوردن است.

 


تمرین هایی برای افزایش تمرکز شما


قدیمی ترین تمرکز که تاریخی بسیار کهن دارد و در بیشتر فرهنگهای باستانی و بومی و در میان قبایل بدوی و بسیاری از انجمنها و دسته های قدیمی وجود داشته، تمرکز بر نقطه سیاه است.

 

 تمرین تمرکز حواس


افزایش تمرکز از کارهای آسان تا سخت‌ .
همه ما به تمرکز نیاز دارنیم . ولی گاهی اوقات افکار شما پراکنده است و ذهنتان از موضوعی به موضوع دیگر کشیده می‌شود. در چنین مواقعی است که نیاز دارید یاد بگیرید چگونه حافظه خود را تقویت کنید؟ تقویت حافظه عبارت است از یادگیری های منظم ذهنی و مرتب کردن عواملی که یکباره به ذهن ما خطور می‌کنند.

کم کردن حواس پرت‌کن‌ها معمولاً بهترین راه افزایش تمرکز است..




برحواس خود تمرکز کنید

اغلب ، ما به این مساله توجه چندانی نداشته ایم که حواس پنجگانه خود رااز یکدیگر تفکیک و آنها را به صورت مجزا از یکدیگر حس کنیم . ذهنتان را برای بالا بردن آگاهی حسی پرورش دهید . امروز را بر بینایی تمرکزکنید ، فردا بر مزه ، روز بعد بر بویایی و ... مثلا : زمانی که در حال دوش گرفتن درحمام هستید ، قطرات آب را روی بدن خود احساس کیندو ازاین که باعث تمیزی و آرامش شما می شود ، لذت ببرید. موقعی که در حال غذا خوردن هستید فقط برطعم و مزه غذا تمرکز کنید . وقتی در حال ریختن چای در استکان هستید ، به صدای ریزش آن گوش دهید . به این ترتیب ، شروع به جدا کردن تجربیات حسی تان از یکدیگر کنید و از بابت هر کدام سپاسگزاری نمایید.

 

پس‌ خبا؛ فن بهسازی حافظه

یکی از معروف‌ترین فنون بهسازی حافظه روش “پس خبا” نام دارد. این روش بدین‌منظور ابداع شده که توانایی مطالعه و به خاطر سپردن مطالب درسی را افزایش دهد. نام این روش در فارسی (پس خبا) و در انگلیسی(PORST)  نام دارد و متشکل از حرف اول نام پنج مرحله آن است. پیش‌خوانی، سوال کردن، خواندن، به خود پس دادن و آزمودن. در مرحله اول شما مطالب فصل را پیش‌خوانی می‌کنید تا برداشتی کلی از موضوع‌ها و بخش‌های اصلی آن داشته باشید. پیش‌خوانی شامل خواندن فهرست مطالب فصل، مروری سریع بر مطالب فصل همراه با توجه ویژه به عناوین بخش‌های اصلی و فرعی آن و خواندن دقیق خلاصه مطالب در پایان فصل است.




حرکت افقی چشم به افزایش حافظه کمک می‌کند

حرکت افقی چشم به مدت ۳۰ ثانیه می‌تواند به افزایش حافظه کمک کند. یادآوری مطالب مطالعه شده در افرادی که حرکت افقی چشم را انجام داده بودند، نسبت به آنهایی که این کار را نکرده بودند، به طور چشمگیری بیشتر است
همچنین این داوطلبان در یادآوری رئوس مطالعه شده خطای بسیار کمتری داشتند. این روش می‌تواند برای افراد بویژه دانش‌آموزان و دانشجویان که خود را برای آزمون آماده می‌کنند، بسیار مفید واقع شود. به گفته محققان استفاده از چنین روشی به افراد کمک می‌کند تا بخش‌های مهم اطلاعات را برای آزمون‌های خود به خاطر آورند.


چراغ حافظه را روشن کن

رفته بود داروخانه و می‌خواست دارویی را که هر شب می‌خورد، بخرد اما هرچه فکر می‌کرد اسم دارو را به یاد نمی‌آورد.
بار اولی نبود که اسم چیزی یا کسی را فراموش می‌کرد؛ بارها اتفاق افتاده بود که در لحظه‌ای مهم، اسم خیابان یا شخصی یا چیزی را که هر روز با آن سروکار داشت فراموش کرده بود. فراموشی، معضلی است که این روزها دامن بسیاری از ما را گرفته است. افراد مختلف در مورد علل آن عقاید و حدس‌های متفاوت و مختلفی دارند؛ آلودگی هوا، تغذیه نامناسب، استرس، کهولت سن، تمرکز نداشتن و... دلایلی است که معمولا برای کاهش حافظه ذکر می‌شوند.




فـراینـد تـولید فـکر

طوفان مغزی (بارش افکار) یک تولید نظرات جدید در شرایط آزاد است. طوفان مغزی یک تکنیک در کنفرانس و جلسه است که افراد فرصت پیدا می‏کنند ایده‏ها و نظرات خودشان را به راحتی مطرح کنند.
طوفان مغزی به زبانی ساده به معنای تشویق ابتکار است. قدرمسلم، جهت به حرکت درآوردن قوه خلاقیت، به کارگیری چند فکر به مراتب مؤثرتر از یک فکر است.
لذا افراد یک گروه در یک نشست به بحث و تفحص پرداخته و افکار خویش را بازگو کرده و پیرامون آن به گفتگو می‏نشینند. این امر تا زمانی که تمامی افکار بیان شود، ادامه داشته و قبول یا رد پیشنهادها بعد از ارائه دلیل‏های کافی با رأی‏گیری نهایی انجام می‏پذیرد.  .....


 


اندازه‌گیری حافظه

همانگونه که پیشتر اشاره شد , یکی از ویژگیهای برجسته افراد تیزهوش, قدرت فوق العاده حافظه ایشان است , از بارزترین خصیصه های افراد عقب مانده ذهنی ابن است که انها دیر یاد می گبرند وزود فراموش میکنند . حافظه افراد عقب مانده ذهنی در به خاطر سپاری موضوعات فوق العاده اندک است.
دراندازه گیری حدود حافظه می توان , به ترتیب اعداد دو , سه, چهار , پنج , شش , هفت , هشت یا نه رقمی و بیشتر را به افراد ارائه کرد و از آنان خواست که تکرار کنند. دانش آموزان سالهای آخر دبیرستان و دانشجویان سال اول دانشگاه عموما قادرند اعداد هشت رقمی را بطور کامل تکرار یا بازگو کنند. علاوه بر این قبیل روشهای ساده می توان از روشهای دیگر نظیر اندازه گیری حافظه از راه تشخیص , تولید مجدد , یادآوری اموری که باهم درک شده اند قدرت حافظه افراد را سنجید.برای اینکه معلومات و اطلاعات قبلی و تجارب عمومی آزمودنی تاثیری در نحوه ارزیابی و سنجش حافظه نداشته باشد, با استفاده از کلمات یا هجاهای بی معنی می توان قدرت حافظه فرد را بطور خالص اندازه گیری کرد. مثلا با استفاده از تعدادی از کلمات یا واژه های عجیب و غریب ساختگی و ارائه انها به افراد بخواهیم آنچه را که شنیده اند بازگو کنند. بدون شک این روش دشوارترین طریقه سنجش حافظه است و کسانی که توانایی قابل ملاحظه ای دراین روش از خود نشان دهند ,‌از هوشمندترین افراد محسوب می شوند.

 




قدرت فکر و تخیل خود را پرورش دهید

برآورد شده که هفتاد درصد از یادگیری های انسان در شش سال اول زندگی صورت می پذیرد. همچنین توانایی جذب چیز های تازه به همین ترتیب و در طی همین سالهاست. تخیل انسان نیز پر بارترین دوران خود را در این سالهای نخستین طی می کند. واقعیت انکار ناپذیر آن است که تخیل کلید تمام یادگیری ها و کلید حل تمامی مسائل است. از اینروست که ادیسون ها و انشتین های دنیای ما همگی دارای قوهٔ تخیل فوق العاده ای بوده اند......




درباره حافظه

از دکتر روزنفلد سئوال شده است که چرا در جریان استرس و یا اندکی پس از آن حافظه نزدیک مختل، پرت و ضعیف می شود و این است پاسخ او: استرس در مغز آنزیمی را فعال می کند که حافظه نزدیک (محفوظات اخیر، مثلاً همان روز و یا همان هفته و ماه) را معیوب می کند و قدرت تمرکز حواس و توان تصمیم گیری را از فرد می گیرد که این حالت موقتی است و پس از یک استراحت و خواب خوب بر طرف می شود. در پاسخ به سئوالی دیگر، دکتر روزنفلد تأیید کرده است که خر و پف کردن هم که تاکنون راه درمان قطعی برایش نیافته اند باعث کاهش حافظه و ضعف معلومات می شود که میزان این ضعف در بزرگسال ها بسیار کم و در خردسالان زیاد است.

 

تقویت حافظه با گرسنگی

«گرسنگی کشیدن» می تواند به تقویت حافظه انسان کمک کند. هورمون گرسنگی موسوم به «ژرلین» سبب افزایش شمار ارتباطات عصبی میان نورون های مغزی می شود. افزایش ارتباطات عصبی در نتیجه تأثیر هورمون گرسنگی، در بخش ویژه ای از مغز ظهور می یابد که به گفته دانشمندان علوم اعصاب، این ناحیه مغزی در واقع محل شکل گیری حافظه جدید به شمار می رود
می توان به تولید و توسعه نسل نوینی از داروهای ترمیم کننده حافظه و قدرت یادگیری، بویژه در افراد مبتلا به بیماری‌هایی همچون آلزایمر امیدوار بود. هورمون ژرلین در پی خالی ماندن معده، در خون ترشح می شود و می‌تواند گیرنده های خاصی را در مغز فعال کند. دانشمندان پیش از این دریافته بودند که هورمون مورد نظر با تأثیر بر روی غده هیپوتالاموس مغز، احساس گرسنگی را در فرد به وجود می آورد.

 



 

چهارشنبه 29 خرداد 1398   15:38:28